FANDOM


MapaWielkiejWedrowkiLudow

Mapa

Wielka wędrówka ludów – masowo migracja ludów germańskich, słowiański, celtyckich, tureckich i irańskich w Europie Południowej i Zachodniej, która dała początek średniowieczu i zakończyła historię cesarstwa zachodniorzymskiego.

Przyczyny

Europa

W I wieku p.n.e. w wyniku zmian klimatycznych obniżyła się temperatura w Europie. W wyniku tego większość terytorium Polski oraz Niemiec pokryły lasy oraz bagna. Spowodowało to masową migrację plemion germańskich, w tym Gotów, Gepidów oraz Wandalów na południe z terenów polskich. W III wieku dotarli oni do tzw. Oium (dzisiejsza Ukraina), narzucając swoją zwierzchność miejscowym Słowianom oraz Sarmatom.

Azja

W 36 r.p.n.e. armia chińska rozbiła państwo Hiung-nu. W wyniku tego większość tego ludu przekroczyła Ałtaj i wyruszyła na zachód. Około 165 r.n.e. dotarli oni Sarmatii Azjatyckiej.

Goci

Tymczasem Goci pokonali Słowian pod wodzą Boza, a następnie ukrzyżowali jego naczelników. W odpowiedzi na to Hunowie, będący w sojuszu ze Słowianami przekroczyli Don i rozbili Gotów. Goci poprosili cesarza Walensa o możliwość osiedlenia się w cesarstwie rzymskim. Szybko jednak Goci zaczęli być tam źle traktowani i wywołali bunt. W 378 roku wygrali oni z Rzymianami w bitwie pod Adrianopolem. W końcu w 382 roku nowy cesarz pozwolił im na posiadanie autonomii w zamian za pozostanie sojusznikami Rzymu.

W 400 roku rozpoczął się na wschodzie cesarstwa rzymskiego pogrom Gotów. Na wieść o tym ich władca Alaryk wkroczył do Imperium Rzymskiego i w 402 roku bezskutecznie oblegał Mediolan.

W 406 roku koalicja Swebów, Alanów, Wandalów i Burgundów przekroczyła zamarznięty Ren. Przekroczyli oni następnie Alpy i wkroczyli do Italii. Wywołało to przerażenie w samym Rzymie, dochodziło do napaści na żołnierzy pochodzenia germańskiego. Wielu Rzymian dezerterowało na wieść o armii barbarzyńców. Wspomożony o przeciwników Honoriusza Alaryk wkroczył w 410 roku do Rzymu, a jego oddziały zaczęły palić, mordować i kraść. W końcu wycofał się na południe, gdzie zamierzał przepłynąć do Afryki. Pozbawiony w floty jednak zawrócił i zmarł.

Hiszpania

Tymczasem Burgundowie, Frankowie i część Alanów pozostała w Galii jako tzw. Confederati. Wandalowie, Swebowie i większość Alanów zaś przekroczyła i Pireneje i wkroczyła do spokojnej dotąd Hiszpanii. Rządowi rzymskiemu udało się w końcu odzyskać nominalną choćby włądzę nad zachodnią częścią cesarstwa.

Swebowie zajęli tereny Galicji i Portugalii, Alanowie Luzytanii, zaś Wandalowie południowej Iberii (późniejszej Andaluzji). Najważniejszą rolę mieli jednak odegrać Wizygoci. Plemię to, osiedlone przez Rzymian w Akwitanii zaczęło powoli zajmować ziemie za Pirenejami. W końcu opanowali całą Hiszpanię bez ziem Basków i Swebów. Po przegranej bitwie pod Poiters z Frankami zaczęli masowo napływać do Hiszpanii, aż w końcu przenieśli też stolice do Barcelony, a następnie Toledo.

Wandalowie i Alanowie

Tymczasem w 428 roku Wandalowie przybyli do Afryki Północnej. Początkowo na wezwanie miejscowej władzy rzymskiej, jednak szybko obrócili się przeciw nim i wspomagani przez Berberów pokonali Rzymian pod Hipponą. W 442 roku Rzymianie uznali wreszcie władzę Wandalów w Północnej Afryce, w zamian za to, że Wandalowie dostarczali im zboże. Sytuacja ta stała się groźna dla Rzymu, gdyż uzależniała go od dostaw zboża.

Brytania

Na Brytanię najechał plemiona z Danii i północnych Niemiec, Anglowie, Jutowie, Sasowie i Fryzowie. Pierwsze plemiona germańskie przybyły na zaproszenie Celtów, aby pokonać Piktów. Osiedli się oni tu jednak na stałe. Pokonali oni miejscowe plemiona celtyckie i utworzyli własne królestwa, które stworzyły podwaliny pod późniejsze Królestwo Anglii. Część plemion celtyckich powędrowała na południe, dając początek Galijczykom i Bretończykom. Na północy tym czasem plemiona irlandzkie przypłynęły do Kaledonii dając początek Szkotom.

Podboje Hunów

Tymczasem na północy Hunowie osiedlili się nad Cisą i utworzyli potężny kaganat. Po raz pierwszy najechali Imperium Rzymskie w 422 roku. Zostali bez trudu odparci, ale ich napór się nasilał. W 430 roku narzucili wschodniej części Imperium Rzymskiego daninę. Pomimo to w 441 roku Attyla napadł na wschód, a w 447 roku dotarł do Konstantynopola i Termopil. Zmusił Rzym do oddania mu części ziem i potrojenia trybutu. Tymczasem na Zachodzie miejscowi siły rzymskie starały się wchodzić w sojusz z Hunami, by przeciwstawić się Hunom. W 448 roku Attyla przekroczył Ren i zaczął pustoszyć Galię. Dały mu odpór jednak siły rzymskie pod wodzą Aecjusza na polach Katalunijskich (451 r.). Po wycofaniu się Attyla zaatakował Italię, zburzył Akwileję i dotarł pod Rzym, jednak dzięki perswazji papieża Leona I odstąpił od niej. W 453 roku Attyla umarł. Wykorzystali to Germanie, którzy wszczęli bunt i pod wodzą Ardaryka zrzucili huńską dominację. Hunowie wycofali się nad Morze Czarne.

Upadek cesarstwa zachodniorzymskiego

Pomimo klęski Hunów imperium zaczęło nieuchronnie chylić się ku upadkowi. Nastąpiła fala morderstw. W 454 roku zamordowano Aecjusza, pół roku później Walentyniana, a potem kolejnego cesarza, Petroniusza Maximusa. W 455 roku Rzym złupili Wandalowie, niszcząc i paląc (stąd słowo wandalizm). Władzę przejmowali i tracili kolejni cesarze, aż w 476 roku władcą Italii obwołał się Odoaker, germański wódz. W 480 roku pokonał Neposa, rzymskiego wodza w Dalmacji. W latach 488-493 toczył wojnę z Ostrogotami, zakończoną porażką. Ostrogoci pod wodzą Teodoryka Wielkiego przejęli władzę w Italii. Ostrogoci dotarli aż do Dunaju, przyłączyli też do Królestwa Italii Prowansję. W końcu jednak zostali pokonani przez Bizancjum.

Najazd Longobardów

Ostatnie większą wędrówką w czasie wielkiej wędrówki ludów był najazd Longobardów na Italię. Rządy Bizancjum wywołały silne niezadowolenie społeczne i w 568 roku Alpy przekroczyli Longobardowie. Szybko pokonali Bizancjum i dotarli do Morza Egejskiego. We władzy Bizancjum pozostały tylko Rzym, Rawenna, Wenecja i część wybrzeża.

Bibliografia

  • Arthur Cotterel: Cywilizacje starożytne
Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA o ile nie wspomniano inaczej.